Categorie: Projecten

In Nederland kampen zeker 1 miljoen mensen met chronische darmproblemen. Eén belangrijke factor hierbij is dat wij te weinig vezels eten. Maar dat niet alleen. Er is namelijk steeds meer wetenschappelijk bewijs dat niet alleen de hoeveelheid vezels, maar ook combinaties uit verschillende plantaardige bronnen bepalend zijn voor de gunstige effecten.

Hiermee zijn wij aan de slag gegaan middels communicatie, verdere opbouw van kennis, starten van verder onderzoek en adviezen. Wij willen met verschillende partners het verhaal uitdragen dat juist een rijke mix van groente en fruit met verschillende vezels goed is voor de gezondheid. Inmiddels is het volgende opgeleverd:

Inzet sociale media

Instagram pagina @Vezelweetjes loopt nu een aantal jaren en er zijn inmiddels honderden posts geplaatst. Meer informatie lees je hier. Of klik op @vezelweetjes om gelijk op de Instagram pagina terecht te komen.

Website

Vezelweetjes heeft inmiddels ook een eigen landingspagina op de website van Keep Food Simple. De Instagram-pagina trekt de aandacht van de bredere doelgroep, terwijl de landingspagina verdere verdieping en informatie geeft over het onderwerp. Andersom trekt de webpagina ook aandacht naar de Instagram-pagina toe. De pagina is als volgt opgebouwd:

• Landingspagina
• Vezels en gezondheid
• Wat zijn vezels?
• De vezel vier (de vier plantaardige productgroepen waaruit vezels te halen zijn)
• Recepten
• Tips
• Contact

Andere communicatie activiteiten

Er is een Vezelgids ontwikkeld waarin op het niveau van de geïnteresseerde consument dat rijke plantaardige voeding eet wordt gecommuniceerd, met een mix van verschillende vezels die belangrijk zijn voor de gezondheid. Daarnaast zijn er ook diverse artikelen gepubliceerd. Klik hier om ze te bekijken.

Partnerships

Participate in een Citizen Science project Geef om je Buik

Dit is een groot project door teams van de Vrije Universiteit Amsterdam en Wageningen Food and Biobased Research. Meer nieuws over dit onderwerp vindt u via de volgende links: Nieuwsbrief juni ’23, Nieuwsbrief december ’23 & Nieuwsbrief september ’24.

Participate in een nieuw Citizen Science Food4Mood

Ook dit nieuwe onderzoek wordt uitgevoerd door teams van Wageningen Food & Biobased Reaearch en de Vrije Universiteit.
Mentale problemen bij jongeren nemen toe, en eerdere studies laten zien dat hierbij een link is met voeding. Juist vezelrijke plantaardige voeding zorgt voor een gezond microbioom dat via de zogeheten gut-brain axis invloed heeft op mentaal welzijn. Het nieuwe onderzoek wil met gerichte interventies laten zien dat een duurzaam vezelrijk dieet in de dagelijkse praktijk effectief kan zijn op mentaal welzijn. Het gaat om een onderzoek van 3 jaar met een groot consortium van partners. Het wordt mede gefinancierd door Topsector Life Science and Health.

Het onderzoek is geheel in lijn met onze doelen, namelijk het bevorderen van het voedingskundige potentieel van grondstoffen en acceptatie door consumenten van voeding die duurzaam, gezond en lekker is. Wij zijn mede-initiatiefnemer van dit grote project en mede daarom ook penvoerder.
Voor meer informatie zie de volgende links: Vrije Universiteit Amsterdam en Wageningen & KFS Nieuwsbrief juli 2025.

Keep Food Simple heeft samenwerking met Bakery Sweets Center

Dit noordelijke samenwerkingsverband tussen bedrijven, onderwijs en overheid, maakt zich hard voor een sterke bakkerij- en zoetwarensector. Een van de nieuweprojecten is het informeren van de consument over een verantwoord voedingspatroon. Informatie over vezels/prebiotica staat hierin centraal. Klik hier voor meer informatie.

Partnership met Green Dish

Greendish is een groep missie gedreven impactmakers die voedselaanbieders helpt om hun asten lekkere maaltijden te serveren, die ook nog eens duurzaam en gezond zijn. Samen hebben wij een infographic ontwikkeld over het belang van vezels. Meer informatie over deze samenwerking, vind je hier.

Keep Food Simple is partner van het nieuw opgerichte Holomicrobioom Instituut

Dit is een nieuw op te richten consortium met tien Nederlandse universiteiten, vijf universitair-medische centra, vier hogescholen en veel andere kennisorganisaties samen, samen met tientallen kleine en grote bedrijven en maatschappelijke organisaties waaronder Keep Food Simle. Meer informatie lees je in deze nieuwsbrief.

Kennis opbouw

Op initiatief van Keep Food Simple, hebben twee masterstudenten bij VU hoogleraar microbiologie Remco Kort, een literatuuronderzoek gedaan naar pectine en arabinoxylanen. Er is gezocht naar wat bekend is over welke bacteriën in het humane microbioom, getriggerd door de aanwezigheid van deze vezels, enzymen, transporteiwitten en substraatbindingsmodules kunnen aanmaken om deze te transformeren tot korte-keten-vetzuren. Het onderzoek heeft een schat aan informatie opgeleverd en vormt daarmee een eerste basis voor een veel groter onderzoek, waarin wij willen vaststellen dat juist een mix van verschillende vezels, positieve gezondheidseffecten geeft. De scriptie over het vezeltype pectine is bewerkt tot twee publicaties.

Workshops

Wij houden ook workshops, waarin wij op toegankelijke wijze uitleggen wat vezels doen in je lichaam, hoe zij zorgen voor een goede darmfunctie en een gezond microbioom; ook hoe het microbioom zorgt dat je lichaam in balans blijft – fysiek en mentaal – en het risico van chronische ziekten wordt verlaagd. Ben je geïnteresseerd? Neem dan contact op met: janphilipvanstraaten@keepfoodsimple.nl

Steun ons project!

Voor uitbouw van onze Instagram pagina, het maken van nieuwe filmpjes en verdere communicatieactiviteiten, hebben wij wel financiering nodig. Wil je ons steunen? Heel fijn! Klink dan hier of scan de QR code onder aan de pagina. Bij een donatie van € 50,- krijg je minimaal 30 minuten les van de gepromoveerde kennis specialist Dr Jan Philip van Straaten.

Vezels zijn goed voor je gezondheid. Ze helpen bij een goede spijsvertering, voorkomen allerlei ziektes en geven dat fijne verzadigde gevoel na het eten. Omdat er veel verschillende typen vezels zijn, is het belangrijk om vezels uit verschillende voedingsmiddelen te eten.

Wij willen het verhaal uitdragen dat juist een rijke mix van groente en fruit met verschillende vezels goed is voor de gezondheid. Dit doen wij mede met inzet van sociale media.
De Instagram pagina @Vezelweetjes loopt nu een aantal jaren en er zijn inmiddels honderden posts geplaatst. Meer informatie lees je hier. Of klik op @vezelweetjes om gelijk op de Instagram pagina terecht te komen.

Witlof wordt geproduceerd uit penwortels van cichorei. Die wortels worden geteeld op een akker. Na de oogst krijgen de wortels een koude behandeling, ongeveer 1^oC. Daarna worden ze in het donker bij een hogere temperatuur met een voedingsoplossing geforceerd tot groei. Dan ontstaat de witlofkrop die we eten.

Potentie van de witlofwortel
In Nederland wordt rond de 50.000 ton witlof geproduceerd waarbij de penwortels overblijven.
Al in de jaren tachtig zijn experimenten gedaan op zoek naar benuttingsmogelijkheden van die wortels.
Het proces voor afbreken van de wortelcelwanden met behulp van enzymen is bekend. Ook weten we wat er gebeurd met koolhydraten en bitterstoffen tijdens dit vervloeien.
Een consumentenpanel vond het verkregen sap na het op smaak brengen met suiker en zuur acceptabel.
Maar daarna is, zo ver ons bekend, met deze benadering niets meer gedaan. Er was bijvoorbeeld geen belangstelling vanuit de frisdrankenindustrie.

KFS aanpak
KFS is benaderd door Leen-Jan en Leonard Reedijk, eigenaren van Nieuw Bonaventura waar zij biologisch-dynamische witlof verbouwen. Zij vroegen KFS om te helpen bij het tot waarde brengen van de witlofwortels. Daarop heeft Keep Food Simple Ashley Price ingeschakeld. Zij is afgestudeerd aan HAS Hogeschool en ziet dit project als een prachtige mogelijkheid voor een leertraject bij het opstarten van haar eigen adviesbedrijf. Het project is gestart met een update over nieuwe wetenschappelijke literatuur rond dit onderwerp. Daarna volgde een werkplan voor en uitvoering van het verwerken van witlofwortels tot een halffabricaat voor bittere sappen. Uiteraard staan daarbij centraal een circulaire landbouw en duurzaamheid en een zo volledig mogelijke verwerking van de wortel met behoud van de van nature aanwezige voedingsstoffen.

Op basis hiervan is een proces ontwikkeld om witlofwortels tot sap te verwerken. Een aantal producenten van fruit en groentesappen hebben interesse getoond voor het witlofwortelsap halffabricaat als ingrediënt in hun producten. Hun vraag naar dit sap is tot nu toe of te klein of te groot. Samen met Nieuw Bonaventura zoeken we nu financiële ondersteuning om een kleine pilot plant op te zetten om naar behoefte van potentiële afnemers halffabricaat te produceren.

Bierbostel blijft over na de extractie van wort uit mout bij de productie van bier. In Nederland gaat het om ongeveer 0,5 miljoen ton per jaar.

De samenstelling
Bierbostel bevat hoofdzakelijk de zaadhuid, het pericarp, en het kaf van de gekiemde gerstkorrel. Deze bestanddelen bestaan uit cellulose, arabinoxylanen, eiwitten, lignine, lipiden en mineralen. De vezelfractie van bierbostel bestaat vooral uit arabinoxylanen.
De bostel is ook rijk aan polyfenolen, waarvan ferulazuur het belangrijkste is.
De hoeveelheden in bierbostel zijn aanzienlijk en daarmee heeft het dus potentie als bron van voedingsvezel en eiwit.

De toepassing
Bij de bierbereiding worden grote hoeveelheden bierbostel verkregen en die worden vooral gebruikt als veevoer.
Maar, bierbostel zou ook gebruikt kunnen worden als een hoogwaardig ingrediënt bij de bereiding van voedsel. De consument profiteert dan van de gezonde eigenschappen – vezel en eiwit.
Bierbostel wordt al gebruikt bij de bereiding van brood en andere bakkerijproducten. En het lijkt mogelijk om dierlijke eiwitten te vervangen door eiwitten uit bierbostel.

Gebruik maken van de potentie
Keep Food Simple en MaGie Creations startten een samenwerking voor het optimaliseren van de technologische, nutritionele en gezondheidseigenschappen van bierbostel.
Het doel is om de bostel als “heel” ingrediënt te gebruiken; dus zonder te fractioneren.

Het project
De vezels in bostel zijn in kristallijne, amorfe en oplosbare vorm aanwezig. Om hun technologische functionaliteit en nutritionele waarde te verbeteren zijn onze activiteiten gericht op enzymatische modificatie van de vezel. Dit kan door het molecuulgewicht te reduceren via een gecontroleerde afbraak met geselecteerde enzymen. Keep Food Simple en MaGie Creations kijken ook naar de voordelen van omzetting van de vezels tot (arabino)xylo-oligosachariden.

Na een aantal inhoudelijke besprekingen is de samenwerking met MaGie Creations voorlopig gestopt omdat zij al geruime tijd sterk gefocust zijn op uitbreiding van hun productie capaciteit.

Goede eigenschappen

Door de unieke eigenschappen van haver is het een gezond graan voor mens, dier en bodem. Consumptie van haver werkt verzadigend en vergroot het weerstandsvermogen, verlaagt het cholesterolgehalte en stabiliseert de bloedsuikerspiegel. Verder past haver in een glutenvrij dieet.

Daarnaast heeft teelt van haver voordelen voor de bodemgesteldheid en past het in duurzame en/of kringlooplandbouw.

Knelpunten

Teelt in NL is al jaren minimaal doordat de (financiële) opbrengsten van de alternatieve gewassen (tarwe, gerst) voor boeren hoger zijn. De omvang is inmiddels zo klein dat bedrijven die NL-haver zouden willen verwerken deze niet altijd kunnen sourcen. Daarnaast beperkt de smaak en samenstelling van haver de toepassing van haver in b.v. producten als brood en pasta.

Perspectief

De speciale eigenschappen van haver voor bodem, mens en dier maken dat, binnen de huidige maatschappelijke context waarbij een transitie wordt gemaakt naar duurzame landbouw en een gezond voedingspatroon, de teelt en verwerking van haver in NL een heroverweging verdient. De uitdaging hierbij is om een verdienmodel te ontwikkelen voor de boer en verwerkers waarbij de eigenschappen van dit gewas economisch gewaardeerd worden in de hele keten ‘van grond tot mond’.

KFS-project

De bevordering van de teelt en verwerking van haver past uitstekend bij de doelstellingen van KFS: ontwikkelen van gezonde, duurzame voedingsmiddelen.

Onder leiding van KFS is een Taskforce Haver opgericht. In een door de Taskforce georganiseerde workshop is met spelers in de haverketen gebrainstormd over concrete oplossings(richtingen) die kunnen bijdragen aan dit verdienmodel getiteld “Haver: een nieuw handelingsperspectief voor de Nederlandse Landbouw?”. Neem contact op met Caroline van der Horst voor de presentaties en het verslag van deze workshop.

Lees hier Position Paper Haver – Taksforce Haver 2022 geschreven i.s.m. Universiteit Utrecht en Wageningen University & Research.

Daarnaast voerde, i.s.m. universiteit van Maastricht, een MSc student een consumentenonderzoek uit waarin is gekeken wat drivers en hurdles zijn voor de consumptie van haver. De resultaten van deze studie zijn recent gepubliceerd in Van Kol et al. BMC Public Health (2024) 24:3215

Meer weten? Neem contact op met Caroline van der Horst.

Volgens de Nationale Eiwitstrategie (NES) is voor een gezonde én duurzame voeding een verschuiving van dierlijke naar meer plantaardige eiwitbronnen – de ‘eiwittransitie’ – noodzakelijk. Peulvruchten hebben groot potentieel bij deze transitie. Het zijn natuurpositieve eiwitgewassen gewassen met een positief effect op ecosysteemdiensten als bodemgezondheid en biodiversiteit. De bonen zijn rijk aan eiwitten, B-vitamines, mineralen en vezels. Daarnaast kunnen ze zonder al te veel bewerking worden geconsumeerd (Eiwittransitie en de boon). Helaas hebben ze echter (nog) geen best imago bij veel consumenten.

Sinds 2019 werkt Keep Food Simple (KFS) aan projecten met lupinen en veldbonen omdat die het meest perspectief bieden voor Nederlandse akkerbouwers en tegelijk gunstige voedingswaarden bieden. KFS wil voedselproducenten besluitvormings-hulpmiddelen bieden waarmee ze het juiste type peulvrucht en proces kunnen kiezen dat past bij de gewenste smaak, structuur en voedingswaarden van het product dat ze voor ogen hebben.

De Aziatische keuken kent een eeuwenlange traditie met het verwerken van bonen in tal van gerechten en snacks. Veelal gebruikt men sojabonen, linzen of mungbonen. En vaak worden de bonen dan gefermenteerd. Voorbewerking, voorafgaand aan de fermentatie bevordert de voedingskwaliteit van peulvruchten. Fermentatie met Bacillus, schimmels, melkzuurbacteriën en / of gist vermindert ongewenste eigenschappen en verbetert de smaak en textuur. Het bovenstaande is onderzocht en in detail gedocumenteerd (Alyssa Be, 2021, WUR BSc thesis; Eloïse Jennes, 2021, UM MSc thesis).

In 2022 maakte Angélique Schmeinck voor Lekker Lupine en Keep Food Simple twee smaakvrienden mindmaps; een voor koude bereidingen en een voor warme bereidingen. Juist omdat smaak een kritiek punt is bij peulvruchten is het van groot belang om te leren hoe we wèl smakelijke producten met deze peulvrucht kunnen maken. Deze smaakmindmaps zijn daarbij een eerste hulpmiddel. Lupine-MM-koud en Lupine-MM-warm.

Partners in deze KFS-activiteit waren: Angélique Schmeinck, Food Tech Brainport, Lekker Lupine, Smaakpark Ede, Universiteit Maastricht en Wageningen University & Research.

In november 2022 organiseerde KFS in samenwerking met de Rabobank de Workshop Eiwittransitie. Tijdens een vervolgafspraak tussen KFS en het Louis Bolk Instituut (LBI) kwam naar voren dat het LBI geïnteresseerd was in mengteelt van peulvruchten met granen. Het bleek nl. al bekend te zijn dat deze mengteelt een positief effect heeft op ecosysteemdiensten, maar óók resulteerde in een verhoging van het eiwitgehalte in het graan. Hierdoor wordt graan beter geschikt voor het bakken van brood en dus voor de humane consumptie. Dit leidde tot een aantal nieuwe vragen, zoals i) wat is de invloed op andere nutriënten in het graan en in de peulvruchten, ii) is het mogelijk mengteelt te realiseren waarbij beide gewassen gelijktijdig afrijpen en geoogst kunnen worden, iii) kan de oogst van een mengteelt worden gebruikt voor nieuwe voedingsmiddelen?

Vervolggesprekken, waarbij onder andere ook Lekker Lupine en de Lingehof, LuPeel en MFH Pulses betrokken waren, leidde in de zomer van 2023 tot de succesvolle indiening van een projectvoorstel voor een Europese Innovatie Platform (EIP) subsidie. 

Het praktijkgerichte project “Ontwikkeling Mengteelten voor Eiwitrijke, Glutenvrije Afzetketens” (OMEGA) richt zich op het ontwikkelen van een duurzame waardeketen voor humane consumptie van lupine in Nederland. Hiervoor is o.a. onderzoek nodig naar resistente rassen en het toepassen van nieuwe duurzamere teelttechnieken zoals mengteelten om o.a. onkruiddruk te verlagen en biodiversiteit te bevorderen. Daarnaast zal in het project ketenontwikkeling en ketenactivatie plaatsvinden door onder meer productconcepten ontwikkeling. Zie ook Lupine uit mengteelt op de Nederlandse keukentafel.

In januari 2024 was de aftrap voor het project en inmiddels worden de oogsten van de eerste zomerteelten geanalyseerd. Het ging hierbij om 4 rassen blauwe lupine, 3 rassen deder en 3 rassen naakte haver, aangelegd met een proefveldontwerp in 3 herhalingen in mono- en mengteelt. Daarnaast lag er een rassenproef van 10 voor Nederland nieuwe rassen blauwe lupine, eveneens in 3 herhalingen. De zaaidatum was eind april en de oogstdatum mid-september.

Naast dit teeltonderzoek wordt gewerkt aan de ketenontwikkeling en de ontwikkeling van (nieuwe) product concepten. Hiervoor zijn contacten met verwerkende partijen zoals Inveja en Machandel aangehaald en diverse workshops met potentiële afnemers georganiseerd. Lees meer op de site van Lekker Lupine, bijv. b2b communitydag 2024, Lupine challenge is van start!. Om de bekendheid en het gebruik van lupine door productontwikkelaars, diëtisten en consumenten te vergroten, heeft KFS onder andere op zich genomen de nutritionele waarden van deze peulvrucht in het Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO) van het RIVM opgenomen te laten worden. 

Nieuws over dit project:

Lupine uit mengteelt op de Nederlandse keukentafel, 27 mei 2024

Keep Food Simple | OMEGA, April 2024

Workshop Eiwittransitie Keep Food Simple & Rabobank, 2 december 2022

Smaak mindmaps voor lupine, 11 februari 2022

Lupine – waardevolle peulvrucht, 27 januari 2022

KFS-perspectief voor peulvruchten als eiwitbron, 1 december 2021

Fermentation of legumes, 20 januari 2021

Jaarlijks wordt wereldwijd 150 mln ton tomaten geproduceerd. Daarmee zijn tomaten een belangrijk voedingsgewas: 20% wordt vers geconsumeerd, 80% wordt verwerkt tot producten zoals pasta, sauzen en pizza’s. Bij de verwerking gaat 40% van de voedingsbestanddelen verloren, hetzij als afval, hetzij als gevolg van de procescondities. Tomaten dragen bij aan een gezonde voeding door de aanwezigheid van lycopeen, beta-carotine, kalium en vitamine C.

Wij hebben een project geïnitieerd waarbij we naar manieren zoeken om de hoeveelheid afval te reduceren en ervoor te zorgen dat er een grotere hoeveelheid voedingsstoffen in eindproducten terecht komt. We kijken daarbij zowel naar de verbetering van bestaande processen als naar de mogelijkheid van nieuwe processen zoals fermentaties. Speciale aandacht gaat uit naar het effect van procesomstandigheden op de zogenaamde bio-beschikbaarheid van voedingsstoffen bij de spijsvertering.

In een vervolgstudie (KIEM) met HAN Nijmegen, Kramer B.V. en telers van LLTB, hebben we melkzuurbacteriën geselecteerd die zowel een snelle en goede verzuring geven, als een goede smaak. Momenteel zijn we aan het opschalen, waarbij op 10 tot 1000 l schaal product wordt gemaakt.

Het project wordt uitgevoerd door een consortium bestaande uit Maastricht Universiteit (Campus Venlo), Bas Cloo (Dutch Cuisine), Wageningen Universiteit en Looye kwekers.

Verdere informatie via info@keepfoodsimple.nl.